[Kinh tế] -Sức bật miền Trung

Trong tham luận tại Diễn đàn Kinh tế miền Trung "Giải pháp huy động sức mạnh miền Trung trong giai đoạn mới”, PGS, TS Trần Đình Thiên đưa ra nhận định: Vùng duyên hải miền Trung phát triển vượt lên bằng sự khác biệt và đẳng cấp. Miền Trung vốn được coi là vùng đất nghèo, với miên man những trảng cát trắng đến nhức mắt, những hàng phi lao xơ xác vì gió biển và những khóm xương rồng quặn quại cố sống sót trong nắng nóng thiêu đốt và những trận gió khô không khốc. Nhưng miền Trung cũng là miền Di sản, là nơi đẹp tuyệt vời với những bãi biển cát trắng và nước xanh ngăn ngắt. Miền Trung cũng là nơi tôi luyện nên ý chí mãnh liệt cho mỗi người dân. Vì thế, nếu được đầu tư mạnh và một tư duy chiến lược, miền Trung sẽ bật lên. Nói như giới chuyên gia thì sự bật lên đó sẽ rất ngoạn mục.

Đường Trần Phú bên bờ biển Nha Trang Duyên hải miền Trung với 29% diện tích tự nhiên và khoảng 12,8% dân số của cả nước, là "cửa ngõ” hướng ra Biển Đông của cả Tiểu vùng sông Mê Công mở rộng; có thể giao thương dễ dàng bằng đường biển với khu vực và thế giới. Đây là khu vực rất thuận lợi cho việc xây dựng cảng biển nước sâu, cảng trung chuyển quốc tế, phát triển vận tải biển, dễ dàng tiếp cận các tuyến đường hàng hải quốc tế lớn từ Đông sang Tây và từ Bắc xuống Nam. Đây cũng là nơi có tiềm năng du lịch bậc nhất cả nước, có nhiều danh lam thắng cảnh, bãi biển đẹp, nổi tiếng gắn với nhiều di tích lịch sử, văn hóa, nhiều di sản văn hóa được UNESCO công nhận, trên thực tế đã trở thành "miền Di sản” của đất nước. Biển miền Trung có tiềm năng lớn về dầu khí, thủy sản..., là tiền đề rất quan trọng để phát triển công nghiệp quy mô lớn gắn với biển; hướng tới xuất khẩu. Những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng bình quân GDP của vùng ở khoảng 6%, tổng GDP của vùng chiếm khoảng 14% GDP cả nước. Tỷ trọng nông nghiệp chiếm khoảng 25-27% GDP, cao hơn mức trung bình của cả nước (18,4%); Tỷ trọng công nghiệp- dịch vụ toàn vùng khoảng 73-75%, trong đó dịch vụ chiếm khoảng 37-38%. Hiện trong vùng có 8 cảng hàng không, trong đó có 5 cảng hàng không quốc tế (Vinh, Phú Bài, Đà Nẵng, Chu Lai, Cam Ranh), 7 cảng biển loại I và 7 cảng biển loại II , nhiều quốc lộ, đường sắt Bắc - Nam, phân bố khá đều giữa các địa phương, nối liền các đô thị. Có nhiều lợi thế, tiềm năng, nhưng duyên hải miền Trung cũng có nhiều bất lợi, nhiều thách thức cần phải nỗ lực vượt qua. Tại đây, chỉ có 4 tỉnh số hộ nghèo dưới 10%, còn lại các tỉnh khác số hộ nghèo vẫn còn nhiều, trong đó tỉ lệ hộ nghèo ở Hà Tĩnh lên tới trên 20%. Nơi đây cũng chưa nhận được sự đầu tư lớn từ nội địa cũng như nước ngoài, vì thế chưa tạo được lực để bứt phá. Theo PGS, TS Trần Đình Thiên, chừng nào miền Trung, với vị trí và chiều dài tạo thành "xương sống quốc gia” hay "đòn gánh gánh hai đầu đất nước”, chưa cất cánh thì cả nước, với hai động lực phát triển hai đầu Bắc - Nam, dù có Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là "đầu tàu” mạnh, cũng chưa thể bay lên thật sự. Vì thế, muốn đất nước thực sự phát triển thì phải dành cho công cuộc phát triển miền Trung một sự quan tâm đặc biệt. Miền Trung chạy dài theo trục Bắc - Nam, bao gồm Bắc Trung bộ với 6 tỉnh: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên- Huế; và Duyên hải Nam Trung bộ với 8 tỉnh - thành phố: Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận. Miền Trung không có ưu thế của những cánh đồng phì nhiêu nhưng lại đặc biệt quan trọng ở tầm nhìn hướng biển, trong đó nổi bật là phát triển du lịch. Nơi đây có nhiều bãi biển đẹp, thuộc loại đẹp nhất thế giới làm cho Duyên hải miền Trung có một lợi thế - tiềm năng tuyệt đối. Các di sản ken dày như Phong Nha- Kẻ Bàng, Cố đô Huế, Đô thị cổ Hội An, Tháp Mỹ Sơn, vùng đất của văn hóa Chăm, đất võ Tây Sơn, vịnh Nha Trang, biển Ninh Chữ, Mũi Né..., tạo thành con đường du lịch đặc sắc cũng là một lợi thế tuyệt đối của vùng. Khu vực này ở vào vị trí đắc địa là mở lối lên đại ngàn Tây Nguyên và "mở cửa” hướng ra Biển Đông mênh mông. Đây được coi là lợi thế "điểm nhấn”, tuy nhiên cho tới nay nó vẫn chưa được phát huy mạnh mẽ. Đặc biệt, sự liên kết vùng chưa được chú trọng nên chưa tạo được sức mạnh tổng hợp của vùng. Việc "mở cửa” ra biển tuy đã có những thành công nhất định nhưng cũng chưa đúng tầm. Nguyên nhân chính là việc đầu tư vào lĩnh vực này còn hạn chế, tàu thuyền nhỏ vẫn là phổ biến. Vì thế, việc khai thác hải sản chưa được nhiều. Việc phát triển chuỗi đô thị ven biển cho miền Trung tới nay cần phải được đặt ra một cách thiết thực. Khi hình thành "chuỗi đô thị”, sẽ tạo nên sự liên kết vùng, đồng thời là động lực để kéo những vùng chậm phát triển đi lên. Như vậy, miền Trung sẽ phát triển dựa trên đặc thù địa lý- xã hội và cũng sẽ bật lên với đẳng cấp phát triển (di sản văn hóa, du lịch biển, khai thác nguồn lợi biển...). Vẫn theo PGS, TS Trần Đình Thiên, chỉ đến khi thật sự chuyển sang công nghệ cao thì "nàng công chúa ngủ trên bãi biển” miền Trung mới được đánh thức. Vì vậy, thách thức đối với miền Trung vẫn là rất lớn, chủ yếu theo hai hướng: bên ngoài - là sự đầu tư với nguồn vốn lớn mang tầm chiến lược dài hạn; bên trong là tự vươn lên bằng nội lực, mà trước hết phải là một tư duy đúng đắn khi lựa chọn hướng phát triển. Tới nay, miền Trung không còn như một khái niệm bất biến là nghèo khó nữa, mà đã trở thành vùng đất nhiều hứa hẹn. Đà Nẵng đã trở thành "thành phố đáng sống” nhất nước. Thừa Thiên- Huế, Hội An ngày một thu hút khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới. Nha Trang giàu có và lộng lẫy. Mũi Né san sát resort. Nhưng vẫn còn đó những tiềm năng chưa được khai thác. Những khu công nghiệp đã mọc lên nhưng trình độ sản xuất cũng như năng lực làm ra sản phẩm vẫn chưa thuộc diện đẳng cấp. Chuỗi Di sản, chuỗi du lịch, chuỗi đô thị ven biển cũng chưa thật sự cho thấy sự liên kết hiệu quả. Khai thác nguồn lợi hải sản vẫn còn nhiều việc phải làm. "Nàng công chúa ngủ trên bãi biển miền Trung” đã thức giấc nhưng chưa cho thấy hết vẻ đẹp rạng ngời. Chính vì thế, Diễn đàn Kinh tế miền Trung "Giải pháp huy động sức mạnh miền Trung trong giai đoạn mới”, tổ chức gần đây đã thu hút được sự chú ý của nhiều người; cùng với đó là rất nhiều kỳ vọng. NAM VIỆT